ใกล้ปิดงบทีไร เจ้าของกิจการหลายคนต้องปวดหัวกับคำถามเดิมทุกปีว่า “ภ.ง.ด.50 คืออะไร” “ต้องยื่นตอนไหน” “ถ้าไม่มีกำไรต้องยื่นไหม” หรือบางคนก็เพิ่งจดทะเบียนบริษัทปีแรก ยังไม่เคยยื่นภาษีนิติบุคคลมาก่อนเลยสักครั้ง เลยไม่รู้จะเริ่มตรงไหน

ถ้าคุณเป็นเจ้าของ SME ที่กำลังจะต้องยื่น ภ.ง.ด.50 เป็นครั้งแรก หรือยื่นมาหลายปีแล้วแต่ยังไม่มั่นใจว่าทำถูกหรือเปล่า บทความนี้สรุปให้ครบทุกประเด็นสำคัญ อ่านจบแล้วยื่นได้เองแบบไม่ลุ้น

ภ.ง.ด.50 คืออะไร
ภ.ง.ด.50 คือแบบแสดงรายการภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี ที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลทุกแห่งต้องยื่นต่อกรมสรรพากร เพื่อสรุปรายได้ ค่าใช้จ่าย และกำไรสุทธิของทั้งรอบระยะเวลาบัญชี (ปกติคือ 12 เดือน) แล้วคำนวณภาษีที่ต้องชำระจากกำไรสุทธินั้น

พูดง่ายๆ คือ ภ.ง.ด.50 เป็น “ใบสรุปผลประกอบการทั้งปีเพื่อเสียภาษี” ต่างจาก ภ.ง.ด.51 ที่เป็นการยื่นประมาณการกำไรกลางปี (ยื่นตอนครึ่งปีบัญชี)

ใครต้องยื่น ภ.ง.ด.50 บ้าง
1. บริษัทจำกัด และบริษัทมหาชนจำกัดที่จดทะเบียนในไทย
2. ห้างหุ้นส่วนจำกัด และห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล
3. นิติบุคคลต่างประเทศที่ประกอบกิจการในไทย
4. กิจการร่วมค้า (Joint Venture)
ข้อสำคัญที่หลายคนพลาด: ต่อให้บริษัทขาดทุน ไม่มีรายได้เลย หรือเพิ่งจดทะเบียนแล้วยังไม่ได้เริ่มทำธุรกิจจริงจัง ก็ยังมีหน้าที่ต้องยื่น ภ.ง.ด.50 ทุกปี เพียงแต่ไม่มีภาษีต้องชำระเท่านั้น การไม่ยื่นเลยถือว่าผิด แม้จะไม่มีกำไรก็ตาม

กำหนดเวลายื่น ภ.ง.ด.50
ภ.ง.ด.50 ต้องยื่นภายใน 150 วันนับจากวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี

ตัวอย่างที่พบบ่อยที่สุด: บริษัทที่ปิดรอบบัญชีวันที่ 31 ธันวาคม ต้องยื่นแบบภายในประมาณช่วงต้นเดือนมิถุนายนของปีถัดไป (นับ 150 วันจากวันปิดงบ) โดยกรมสรรพากรมักขยายเวลาให้ผู้ยื่นผ่านระบบออนไลน์เพิ่มอีกประมาณ 8 วันจากกำหนดยื่นแบบกระดาษ

เพราะกำหนดเวลาที่แน่นอนอาจขยับเล็กน้อยในแต่ละปีตามประกาศของกรมสรรพากร แนะนำให้เช็กปฏิทินภาษีล่าสุดของปีนั้นๆ อีกครั้งก่อนใกล้ถึงกำหนด หรือให้สำนักงานบัญชีที่ดูแลอยู่ช่วยติดตามวันที่ให้

ทำไมต้องรีบวางแผนล่วงหน้า
หลายกิจการชอบรอจนใกล้เดดไลน์แล้วค่อยรวบรวมเอกสาร ปัญหาคือ การปิดงบการเงินให้ถูกต้องต้องใช้เวลา ตรวจสอบรายรับรายจ่ายทั้งปี กระทบยอดธนาคาร เช็กสต๊อกสินค้า และในหลายกรณีต้องผ่านการตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ก่อน ถ้าเริ่มทำตอนเดือนสุดท้ายมักจะเร่งรีบและเสี่ยงผิดพลาด

เอกสารที่ต้องเตรียมก่อนยื่น ภ.ง.ด.50
งบการเงินฉบับที่ผ่านการตรวจสอบและลงนามโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) — เอกสารหลักที่ใช้กรอกตัวเลขในแบบ ภ.ง.ด.50
บัญชีรายรับ-รายจ่าย และใบกำกับภาษีซื้อ-ขาย ตลอดรอบบัญชี เพื่อใช้ตรวจสอบความถูกต้องของรายได้และค่าใช้จ่าย
รายการปรับปรุงกำไรสุทธิทางบัญชีเป็นกำไรสุทธิทางภาษี เช่น รายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี ที่ต้องบวกกลับ
หลักฐานภาษีที่ชำระไว้ระหว่างปี เช่น ภ.ง.ด.51 (ประมาณการกลางปี) และภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่ถูกหักไว้ เพื่อนำมาหักออกจากภาษีที่คำนวณได้ทั้งปี
รายงานประจำปีสำหรับธุรกรรมระหว่างบริษัทในเครือ